الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
61
دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )
كار كرده تا رفاه مردم را بالا ببرد ؛ اما اكنون مردم با افزايش بهاى مواد غذايى روبهرو شدهاند . در مصر بهاى شمارى از مواد غذايى طى يك سال دو برابر شده و صفهاى طويل مقابل نانوايىها شكل گرفته است . دولت مصر هم نام 15 ميليون نفر از مردم اين كشور را به فهرست كسانى كه از يارانههاى دولتى استفاده مىكنند ، افزوده است . در هائيتى وضع بسيار بدتر است و 5 نفر در درگيرىها و ناآرامىهاى مربوط به بحران مواد غذايى كشته شدند . در بنگلادش هم خطر كمبود مواد غذايى به گونهاى است كه دهها ميليون نفر در معرض خطر حذفِ وعدههاى غذايى روزانه قرار گرفتهاند . اين ماجرا در بسيارى از كشورهاى ديگر نيز در حال روى دادن است و تلاش دولتها با توجه به افزايش بهاى قيمت مواد غذايى در بسيارى موارد ناكام بوده است ، به ويژه كشورهاى فقير كه با خطر كاهش كمكهاى ارسالى نيز مواجهند . دبير كلّ سازمان ملل متحد ( بان كى مون ) نيز در همين ارتباط هشدار داده است و اعلام كرده روند صعودى قيمت موادّ غذايى تلاش براى محو فقر در جهان را به خطر انداخته است و در صورت ادامه ، به رشد اقتصادى و امنيت جهانى آسيب خواهد زد » . « 1 » برابر گزارشى ديگر ، بان كى مون اعلام كرد : « بحران افزايش قيمت جهانى غذا به معناى از دست رفتن يك فرصت هفت ساله براى دستيابى به اهداف توسعهء هزارهء سوم سازمان ملل متحد است » . « 2 » همچنين در گزارشها آمده است كه : « موجى از شورشهاى بزرگ به دليل افزايش قيمت غذا مصر ، كامرون ، ساحل عاج ، موريتانى ، ماداگاسكار و اتيوپى را فرا گرفته است . همچنين در هائيتى و فيليپين شورشهايى به وجود آمده است » . « 3 » به گزارش خبرگزارى اقتصادى ايران به نقل از يورونيوز : دو فروشگاه بزرگ زنجيرهاى آمريكا از جمله يكى از فروشگاههاى وابسته به وال مارت فروش برنج را سهميهبندى كردهاند و هر مشترى حق خريد بيش از چند كيسه برنج را نخواهد داشت . سهميهبندى برنج در آمريكا از پايان جنگ جهانى دوم امرى بىسابقه است . براساس اين گزارش : قيمت برنج از ژانويه گذشته بيش از هشتاد درصد افزايش يافته است . « 4 » . البته نبايد فراموش كرد كه تمام اينها محصول نظام اقتصادى نابسامان ونابرابر جهان امروز است كه افرادى در گذشته از آن حمايت بىچون و چرا مىكردند . اين آمار گويا ، تأييد مىكند كه بايد در مبانى نظام اقتصادى جهان سرمايهدارى تجديد نظر شود و گرنه آينده تاريكى در برابر چشم بشريت است . حتى در كشورهاى توسعه يافته به گواهى آمار ، فقيران زيادى يافت مىشوند كه در حقيقت از بافت اين نظام بر مىخيزند . « در كشورهاى توسعه يافته با همهء ثروت هنگفتشان هنوز هم 100 ميليون فقير وجود دارد » . « 5 » 2 . مشكلات زيست محيطى انگيزهء سودجويى و كسب درآمد بيشتر ، بشر حريص را به جان طبيعت انداخت . صداهاى گوش خراش غولهاى آهنين كه به قطع درختان جنگلها مىپرداختند و كارخانههايى كه پيوسته چوبها را قطعه قطعه و تبديل به فرآوردههاى صنعتى مىكردند ، از هر سو شنيده مىشد . استخراج بىرويه معادن ، صيّادى بىرويه با كشتىهاى مجهز ، شكار پرندگان و حيوانات با ابزارهاى مدرن ، دفن زبالههاى اتمى در زمين ، آلوده كردن آبها توسط پس آبهاى صنعتى ، نشر گازهاى سمى در محيط ، توليد گازهاى گلخانهاى و . . . از فاجعهء بزرگ زيست محيطى خبر مىداد ؛ ولى انسان مادّى وافزونطلب ، گوش و چشم خود را به روى اين حقايق بسته بود . او آسايش امروز را مىطلبيد و از فردا و فرداها غافل بود و آيندگان را فداى مطامع و لذات خود مىنمود . « با آنكه تاكنون بيش از 230 پيمان بينالمللى زيست محيطى منعقد شده است ؛ ولى درست اجرا نشدن اين پيمان و عدم الحاق برخى از كشورها مثل آمريكا به بسيارى از اين پيمانها سبب شد كه
--> ( 1 ) . روزنامهء قدس ، پنجشنبه 5 / 2 / 1387 ، ص 8 . ( 2 ) . مجلهء دنياى اقتصاد ، 3 / 2 / 1387 ، ص 1 . ( 3 ) . روزنامهء همشهرى ، 5 / 2 / 1387 ، ص 18 . گزارش مفصلى در همين ارتباط در روزنامهء دنياى اقتصاد ، 3 / 2 / 87 ، ص 1 و 4 آمده است . ( 4 ) . 1 . www . econews . ir . ( 5 ) . گزارش توسعهء انسانى سال 1995 ، ترجمهء غلامحسين صالحنسب ، ضميمهء مجلهء جهاد ، سال 15 ، ش 180 و 181 ، ص 8 .